Dushi Bonaire

Hoewel ik nooit eerder over Bonaire schreef, ben ik in het verleden meerdere keren tijdens de lange wintermaanden op dit heerlijke eiland in de Cariben geweest. Afgelopen winter ging ik terug, een ’trip down in Memory Lane’ dus, maar ik ontdekte ook nieuwe plekjes.

Het was een reis terug in de tijd, ruim 10 jaar geleden was ik op Bonaire. Mijn toenmalige partner en reismaatje Jon, overleed ruim twee jaar geleden. Opnieuw landen op ‘ons’ eiland was dus best een emotioneel moment, het voelde zo vertrouwd. Op deze reis handbikte hij regelmatig in gedachten weer voor me en ik zag hem zo nu en dan op ‘onze’ plekjes zitten. Met een mooi ritueel aan zee liet ik een stukje van Jon achter, op zijn geliefde eiland.

Nu, met mijn huidige partner Tjeerd, opnieuw fijne dingen beleefd. Met veel liefde en geduld maakt hij dingen ook makkelijker, die eerder met twee rollers lastig(er) waren. Mensen vragen mij vaak wat er nou zo leuk is aan Bonaire. Op een gegeven moment ben je toch wel klaar daar? Nee dus, ik niet. Ik vind er rust en warmte, geniet er van het eenvoudigere eilandleven. Het kleine, het zelf ontdekken. De gemoedelijk sfeer, kleine restaurantjes. Niks moeten, onthaasten. Tegelijk voelt het niet als een willekeurige zonbestemming welke vooral ontwikkeld is voor de toerist. Er is prachtige natuur en honderden jaren oude cultuur te ontdekken, de bewoners hebben prachtige verhalen te vertellen. En met een beetje mazzel neemt de zee je zorgen mee.

Als je houdt van shoppen, musea, een filmpje pakken of grote nachtclubs dan zit je niet goed op Bonaire. Dat betekent niet dat je je hoeft te vervelen, er zijn meer dan tachtig restaurants, leuke barretjes en relaxte strandtentjes. Ook luxere ‘beachclubs’ zie je meer verschijnen. Verderop geef ik nog wat tips.

Toegankelijkheid

Zoals je misschien al een beetje verwacht, is de toegankelijkheid van Bonaire niet geweldig. Misschien schreef ik er daarom niet eerder over. Infrastructuur zoals stoepen, fietspaden of openbaar vervoer ontbreken geheel of grotendeels. De wegen zijn op veel plaatsen slecht. Afgezien van een paar hotels met een min of meer aangepaste kamer zijn er geen echt goed aangepaste appartementen of vakantiehuizen. Er is één rolstoeltaxibus die je zeker twee dagen van te tevoren moet boeken. Tot zover dus weinig goed nieuws en als ik objectief kijk, is Bonaire wat dat betreft gewoon geen aanrader. Maar ik hou inmiddels van het eiland en dan neem je dingen voor lief, zet je soms een roze (zonne)bril op en zoek je naar alternatieven. Denk je nu al van nou laat maar? Even goede vrienden. Houd je wel van avontuur en vind je het niet erg om hulp te vragen? Lees dan door.

Verblijf bij Kas Des Bonaire

Alles staat of valt met een goede plek om te verblijven. Mijn zoektocht naar een fijn verblijf was lang en bizar genoeg vond ik geen enkel appartement of huisje met een goed aangepaste badkamer. De studio van RoRo, die ik met Jon huurde, wordt niet meer verhuurd.

Uiteindelijk vond ik bij bij Kas DES Bonaire wel een plekje waar ik veel kon aanvinken. En ook belangrijk, de eigenaars Els en Dick waren bereid met ons mee te denken!

1. De locatie. Kas Des is op loopafstand van Kralendijk en de zee. Heel fijn als je geen eigen vervoer hebt. Het appartement is rustig gelegen op een afgesloten villaparkje ‘Courtyard Village’.
2. Een zwembad. Altijd van gedroomd, een zwembad bij mijn eigen terras. De verhoogde rand en brede trap met leuning maken het zwembad bovendien redelijk makkelijk toegankelijk. Extra mazzel; wij hadden ongeveer ons eigen privé zwembad, de andere twee appartementen waren de meeste tijd niet verhuurd.
3. Drempelloos en ruim Het 2-persoons appartement heeft een aparte slaapkamer met heerlijk bedden en voldoende ruimte voor mijn rolstoel. Het is drempelloos (afgezien van een irritant drempeltje richting het terras). Ook de indeling en ruimte van de badkamer waren zo dat ik er met wat hulp van Tjeerd redelijk kon functioneren. Maar let op, er zijn dus géén aanpassingen in de badkamer! Er zijn géén beugels of douchestoel. Om meer ruimte te creëren heeft de eigenaar de badkamerdeur er voor mij uit gehaald, maar dat was wel even een ‘dingetje’. De glazen douchewand is kwetsbaar, dus let op als niet zo handig bent… de opening richting douche is 73 cm. Hoogte toilet is 47 cm en bed 65 cm.
   Een douchestoel en eventueel andere hulpmiddelen kun je huren via Bestcare Zorgwinkel.

Vervoer op Bonaire

Omdat het eiland zo klein is, rijd ik in en rondom Kralendijk overal naartoe met mijn rolstoel (in fietstempo). Ik ben nu zelfs met de rolstoel van en naar het vliegveld gereden! Dat kan volgens mij alleen op Bonaire, grappig toch! Tjeerd nam zijn vouwfiets mee, en net als met Jon (met handbike), werden we na een paar dagen herkent en vaak vriendelijk voorgelaten met oversteken. Alhoewel sommige mensen ons ook daredevils noemden… Het is natuurlijk ook goed opletten geblazen!

> Huurauto

Als het je lukt huur je het best een auto, dan ontdek je het eiland op je eigen gemakje. Een 4-wheeldrive is wel een must, het kan behoorlijk hobbelig zijn, zeker als je ook het noorden en oosten van het eiland wilt ontdekken. Helaas heb ik geen aangepaste huurauto kunnen ontdekken.

> Bontuk

Wij hebben dit keer de zuidtour richting de zoutpannen en slavenhuisjes met de Bontuk gedaan. Ik vond het heerlijk touren met de wind in mijn haren. Je moet wel een transfer kunnen maken richting het bankje, je rolstoel kan niet mee. Bon Tuk heeft twee type wagentjes, de fotogenieke Bon tuk scooter met drie wielen en de wat grotere ‘golfkar’. De eerste is een stuk hoger en de bankjes zijn laag, als je zit steken je knieën dus boven je heupen uit. Allebei de wagentjes heb ik geprobeerd, de wat suffere kar is (helaas) wel echt makkelijker instappen en comfortabeler zitten. Als je er in zit, is het uitzicht en de beleving hetzelfde :-). Na 1,5 uur hobbelen op het kleine bankje was ik sowieso wel blij dat ik weer in mijn eigen stoel zat. Als je durft kun je ook zelf een golfkar huren. Bonaire is een van de weinige plekken waar je hiermee op de openbare weg mag. Rijbewijs verplicht maar helaas is er (nog) geen golfkar met handbesturing.

> Taxi

Blessing Transport heeft een goede rolstoelbus, en maakt ook tours (op zondag) over het eiland. Je kunt ook korte ritten bij hen boeken, maar helaas alleen op afspraak en twee dagen van tevoren, helaas geen spontane ritjes dus. Zij verzorgen ook het ziekenvervoer op het eiland waardoor er weinig ruimte is voor andere ritten. Op sommige websites wordt Taxi-bedrijf Roro nog genoemd, helaas bestaan zij niet meer.

Tours 

Voor georganiseerde tours wordt het eiland vaak opgedeeld in het zuidelijke en noordoostelijke deel. Wij reden met de Bon-tuk een deel van de zuidelijke route, welke vooral bekend is om de zoutpier met de enorme bergen van wit zout tegen de knalroze pekelmeren en de slavenhuisjes. Rijd je de hele zuidpunt af dan kom je nog langs de historische Willemstoren met de ruïne van het torenwachtershuis. De ruige kust met vaak hoge golven plus de kunstwerken van aangespoelde rommel en hout is indrukwekkend. Je komt uit bij Sorobon beach, een van de weinige witzand stranden van Bonaire, met ook een paar strandtentjes en een resort met leuke blokhutjes aan het strand. Het is heerlijk toeven hier, met uitzicht op goed getrainde windsurfers én mensen die het nog aan het leren zijn.

Ruige vlaktes

Onze gastvrouw en gastheer  van kasdesbonaire verraste ons, door ons mee te nemen in hun gigantische dieprode Nissan Titan four-wheel drive voor een tour richting het noorden. Op de heenweg reden we langs de westkust met prachtige uitkijkpunten over het azuurblauwe water, het Goto-meer met de fotogenieke roze flamingo’s, het uitkijkpunt Seru Largu en het oude dorp Rincon. Rijd je richting het oosten, dan beland je in een woeste vlakte met metershoge cactussen en overblijfselen van oude plantages. Je vindt er spectaculaire natuur met kliffen, roofvogels, leguanen, grotten, blowholes, mystieke rotsformaties en rotstekeningen van de oorspronkelijke Caiquetio-bewoners. Door de afgelegen ligging en moeilijk begaanbare ‘wegen’ is de oostkust vooral een bestemming voor avonturiers. Mijn rolstoel bleef thuis, dus ik kon niet uit de auto maar het was heel mooi om door de wildernis te rijden. Een uitgebreide blog over de oostkant lees je op Hopi Bonaire.

Ook de moeite waard is Washington Slagbaai National Park, met 5643 hectare ook gelijk het grootste national park van de Nederlandse Cariben. Aan het begin een klein museum, verder indrukwekkende ongerepte natuur, een spectaculaire kustlijn en alleen onverharde wegen! Er is geen restaurant, dus neem voldoende water en eten meer. Check de site van Stinapa 

Afgezien van Blessing taxi zijn er bij mijn weten geen rolstoeltoegankelijke tours (of boottochten). Let op; rolstoeltoegankelijke (aangepaste) toiletten zijn er buiten Kralendijk naar mijn weten niet.

Ezels

De oorspronkelijke bomen van Bonaire zoals de divi-divi of kibra hacha zijn door de verschillende kolonisatoren gekapt en meegenomen. Nieuwe boompjes vormen een heerlijk mals maaltje voor de vele geiten en ezels die overal rondlopen. Je vindt dus weinig inheemse bomen op het eiland. Kijk niet gek op als er ineens een paar ezels op de weg staan. Schrik ook niet van het typische ezelgebalk, vooral ’s nachts Ie-ha, ie-ha! Meer dan 800 ezels worden er opgevangen achter de veilige hekken van de Donkey Sanctuary, je kunt ze hier ook bezoeken.

Onderwaterwereld

Samen met Jon heb ik jaren geleden een prachtige duik gemaakt bij Divi Dive. De Nederlandse Padi-instructeurs Ruud en Denise werken hier al jaren en zijn opgeleid om met mensen met een handicap te duiken. Super lieve mensen! Het is er onvoorstelbaar kleurrijk, mooi onder water. Vissen en koraal in alle kleuren, zelfs schildpadden zwemmen voorbij. Het duiken bleek niet zo verstandig met mijn kwetsbare longen, dus later ben ik  gaan snorkelen met de catamaran van Woodwind en ook zaten we op de Glass bottom boot. Beide boten zijn niet speciaal aangepast. Je rolstoel kan niet mee aan boord. De eigenaren van deze beide boten maakten het verschil, zij dachten in oplossingen en tilden ons aan boord. Dit is al een paar jaar geleden dus informeer zelf en bekijk goed of het voor jou geschikt is.

Natuurlijk mis je wat als je de onderwaterwereld van de Cariben niet kan beleven. Heb je de kans, doe het dan! Laat je helpen en verrassen. Toch is Bonaire echt meer dan alleen een duikersparadijs. Als je het water van Bonaire betreedt, moet je overigens in het bezit zijn van een Nature Fee.

Strandrolstoel

Wij hadden een bijzondere ontmoeting met Ingrid van Kas Di Korason en haar zwemclubje, achteraan bij Sorobon beach/Lac Bay, dé plek waar in het weekend vooral ‘locals’ samenkomen om te surfen en bbq’en. Elke 1^ste zaterdag van de maand staat ze met twee strandrolstoelen en een handjevol vrijwilligers klaar om, veelal wat oudere, mensen het water in en uit te begeleiden. Hard gezwommen werd er niet, vooral lekker gekletst en er kwamen zelfs zelfgemaakte hapjes in het water. Ook als toerist voelde ik mij heel welkom, het was super leuk om alle verhalen te horen.

Wij zijn met de fiets en rolstoel naar Sorobon gereden (terug met de taxi), een hobbelige weg maar vooral het laatste stuk langs de Mangrove vind ik heel mooi, je ziet er allerlei soorten vogels. Sorobon ligt 10 km van Kralendijk en is een van de weinige plekken met wit zandstrand op Bonaire. Bij Sorobon zijn een paar strandtentjes, het pad bij Jibe City is redelijk verhard, de tafeltjes en strandstoelen staan hutje mutje maar ze helpen altijd om een plekje voor je te vinden. Vroeger was hier ook een strandrolstoel, maar helaas heb ik deze nu niet gespot. Wel prima cocktails en eten hier! De toiletruimte is langgerekt, mijn rolstoel past er in (je staat dan wel recht voor de pot).

Isidel Beach Park

Een nieuwe ontdekking was de betonnen rolstoelhellingbaan recht de zee in, bij het mooi aangelegde parkje Isidel Beach Park, naast Chogogo Resort, net even buiten het centrum van Kralendijk. Een leuk eettentje zit erbij en een ruim prima aangepast toilet! Tot mijn grote verbazing staat er ook een strandrolstoel in de zeecontainer bij de ingang van het parkje. Je kunt ernaar vragen bij de bewaker. De hellingbaan in zee wordt wel heel glad en het was voor mij handig als twee mensen mij weer terug in de stoel helpen, bij ons waren er steeds mensen die spontaan hulp aanboden. Je kunt hier heerlijk snorkelen!

Andere verblijfsmogelijkheden

Bij Divi Flamingo Beach Resort zijn acht hotelkamers met aangepaste badkamer volgens Amerikaanse richtlijnen. Informeer of het voor jouw voldoende is.

Naar aanleiding van mijn zoektocht had ik ook leuk contact met Anke van Sunwise Bonaire, een groot vakantieverhuurbedrijf. Een paar weken geleden kreeg ik bericht van haar dat na ons contact, Bonaire Beach Appartments een helling gemaakt heeft bij het zwembad en de appartementen 15, 16 en 17 zijn min of meer rolstoelvriendelijk gemaakt zijn. Ook er is een gehandicapten parkeerplaats gemaakt bij de ingang. Voor jouw de eer om dit verder te onderzoeken!

In mijn zoektocht kwam ik ook Kas Di Korason tegen. Volgens de website, een volledig rolstoeltoegankelijk huisje met twee slaapkamers, een ruime badkamer, een buitenkeuken en woonruimte. Toch mis ik in dit huisje ook beugels bij het toilet en is de wastafel en keuken niet onderrijdbaar. Persoonlijk vind ik de niet afgesloten woonkamer en keuken niet fijn. Maar wellicht toch een goede optie voor jou? Eigenaresse Ingrid is verpleegkundige en kan ook ingehuurd worden voor dagelijkse hulp. Bovendien heeft zij twee strandrolstoelen die zij verhuurt en als je wil kan zij ook assisteren bij het zwemmen.

Restaurants 

Er zijn ook een hoop leuke restaurantjes op het eiland, bij de meeste kun je ook in een rolstoel wel terecht. In Kralendijk heeft Cuba Companie een rolstoeltoegankelijk toilet. Onder de bomen van het Wilhelminapark is het hier rustig toeven met een drankje in de middag. Lunch & diner kunnen goed druk zijn en elke donderdag is het “Latin Night’ met muziek! Overigens is er bij de Pasanggrahan (het historische gele pand) op het Wilhelminapark ook een goed rolstoeltoegankelijk toilet (overdag geopend).

Zin in een luxe, hippe beachclub, wel een eindje buiten Kralendijk (voor ons te ver) ga dan eens kijken bij Ocean Oasis Bonaire. Er is hier een prima rolstoeltoegankelijk toilet.

Op weg naar Isidel Beach park kom je Between2Buns tegen, echt een aanrader om hier een broodje (of taart!) te eten of lekker mee te nemen. Het is niet goedkoop maar echt goede kwaliteit, grote porties en smaak. Een eindje voorbij Isidel Beach Park vind je bij restaurant Rum Runners de lekkerste pizza’s (of iets anders) en de beste zonsondergang! (geen aangepast toilet, wel ruim).

Vlakbij Sorobon met prachtig uitzicht op Lac Bay is het goed toeven bij Foodies, hier is ook een rolstoeltoegankelijk toilet (beperkte openingstijden). Ook bij Pureocean Beachside bar (bij Divi Flamingo Beach Resort) is een aangepast toilet, je kunt hier lekker borrelen op de pier (elke dag happy hour van 17/19 uur), regelmatig live muziek.

Boodschappen

Omdat (bijna) alles geïmporteerd wordt liggen de prijzen van voedsel behoorlijk hoog. Het aantal supermarkten en het assortiment is, met het aantal toeristen, de laatste jaren flink toegenomen. Er zijn her en der winkels gerund door chinezen, soms gecombineerd met een afhaal restaurant, waar je ook een lekker bakje bami met saté aan de bar kunt eten. Bij Van Tweel waan je je in een Nederlandse Albert Hein, alleen de prijzen liggen een stuk hoger. Aan dezelfde weg liggen meerdere supermarkten, Warehouse (met veel Jumbo producten) en Bondigro (budget supermarkt). Sommige mensen maken er een sport van overal te shoppen en de prijzen te vergelijken, dat kan best wat opleveren

Tropisch klimaat

De ABC-eilanden (Aruba, Bonaire, Curaçao) zijn eigenlijk het hele jaar door een zonnige vakantiebestemming, de temperatuur is er altijd zo’n dertig graden. In de avond koelt het maar 2 of 3 graden af. Tijdens onze wintermaanden waait er daar een heerlijke zeebries over de eilanden, waardoor het er nooit echt te warm is. Muggen kom je er wel tegen, dus bereid je voor!

Eilandhoppen…

Vanuit Nederland vlieg je in een rechtstreekse vlucht in ongeveer tien/twaalf uur naar Bonaire. Inmiddels is er op Bonaire een liftwagen om je uit het vliegtuig te halen, dus de lange vliegtuigtrap is verleden tijd. Ik had het geweldige idee opgevat om de na Bonaire ook Curaçao te gaan ontdekken. De uitnodiging van het rolstoeltoegankelijke Dolphin Suites was daar natuurlijk ook een mooie aanleiding voor! Eilandhoppen met een elektrische rolstoel bleek niet zo’n fantastisch idee… maar uiteindelijk hebben we ook op Curaçao een fantastische tijd gehad en was het een verademing om weer in een echt goed toegankelijk hotel te verblijven! Over eilandhoppen en over Curaçao moet ik nog in de pen klimmen dus dat hou je nog tegoed.

 

Wij hebben twee weken voluit genoten op dushi Bonaire. Dank aan onze gastheer- en vrouw Dick en Els, voor hun gastvrijheid en meedenken. Ik hoop dat het eiland de kracht van het massa toerisme kan weerstaan, want ik zie wel een verandering ten opzichte van 10 jaar geleden, er is meer drukte, haast, auto’s. Laten we het authentieke, idyllische, magische alsjeblieft behouden en blijf weg als je wat anders zoekt.

Bon Bini Bonaire!